أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

327

قانون ( فارسى )

اگر مادر چهار روز با درد زايمان روبرو شد و بچه بيرون نيامد ، بدان كه بچه مرده است ؛ پس بايد به هر طريقى كه باشد جان مادر نجات يابد . همهء كوششت را متوجه رهائى جان مادر كن و اميد زنده درآوردن جنين را از افكارت دور كن ! عمل بيرون آوردن جنين - كه در چنين حالات ناگزير از سقط باشد - از دو طريق صورت‌پذير است : الف - حركات و رژيمهاى ويژه كه سبب برانداختن جنين شود . ب - داروهايى هستند كه در اين مواقع ناگزير از استعمال آنها هستى . حركتهاى سبب جنين انداختن : 1 - گرسنه ماندن مادر تا مدتى زياد . 2 - ورزش خسته‌كننده ، پريدن از موانع به‌طور مداوم . 3 - چيزهاى سنگين وزن برداشتن و بلند كردن . 4 - قى دادن به زور و به عطسه درآوردن . علاج و داروهاى بچه‌اندازى : 1 - رگ‌زنى و خون‌كشى كه اول شاهرگ دست و بعدا رگ صافن زده شود . بويژه اگر جنين در شكم بزرگ شده باشد و در دوران نمو كامل باشد خونگيرى لازم است . 2 - داروهاى ريزش دادن خون حيض كه نزيف زياد باشد - بايد از جنس داروهاى تلخ و تندمزه باشند . 3 - داروهاى ليزانندهء جنين از زهدان بايد از داروهاى رطوبت‌زا و لزج باشند . اين قبيل داروها بعضى تناولى هستند و برخى برداشتنى . راجع به عمل و داروهاى بچه‌انداز نسخه‌هاى زير را ذكر مىكنيم : مقدارى چوبك رختشويى را در كاغذى كنند و خوب بپيچند و در دهانهء زهدان باردار فرو برند . يا به جاى كاغذ ، چوبى را در اندازه‌اى لازم بتراشند و صاف كنند و با چوبك رختشوئى در دهانه زهدان بسپوزند . يا پر پرنده‌اى را به چوبك رختشويى بيالايند و در زهدان گذارند . يا فيجن يا گياه آذر بويه يا سرخس را به دستور چوبك رختشويى به دهانهء زهدان فرو كنند ، كه صددرصد جنين را مىاندازد . بويژه اگر فرو كردنى را با چيزى از داروهاى جنين برانداز از قبيل : قطران ، آب پيه هندوانهء ابو جهل و غيره بيالايند ، بدون شك بچه را بيرون مىآورد . داروهاى جنين‌برانداز دو قسمت هستند : داروهاى تك و ساده ، كه در جدول داروهاى ساده ذكر شده‌اند . قسمت دوم داروهاى تركيبى هستند كه در كتاب پنجم قانون ( اقرابادين ) آورده‌ايم . ليكن ما در اينجا داروهايى از آنها را بازگو مىكنيم كه در اين زمينه اثر زياد دارند . داروهاى تكى و ساده - كه ذكرشان را در اينجا به‌جا دانسته‌ايم - داروهايى هستند كه حرارت زياد نمىبخشند از قبيل : خاراگوش و شاهتره .